جستجوی بصیرت

اگر با آمدن خورشــید بیدار شویم ؛ ‌نمازمــان قضاست
شکل گیرى استعمار فرانو و فروپاشى مرزها
 
نویسنده: اسماعیل جهان‏بین (1)

چکیده
استعمار به معناى رابطه‏اى سلطه‏آمیز که با استثمار شدید اقتصادى همراه است، یکى از مخرب‏ترین و در عین حال یکى از تأثیر گذارترین پدیده‏هایى است که در تاریخ حیات بشرى ظهور کرده است. استعمار را باید پدیده‏اى اروپایى دانست که شکل‏گیرى آن با ظهور تمدن جدید غرب هم‏زمان بوده است. این پدیده از زمان پیدایش خود تاکنون چند مرحله اساسى را پشت سر گذاشته است که از آنها با عناوین استعمار قدیم، جدید و فرانو نام برده مى‏شود. استعمار قدیم با حضور مستقیم نظامى استعمارگران در مستعمرات شکل گرفت، ولى در دوره استعمار جدید نیروهاى دست نشانده بومى جاى استعمارگران را گرفتند. در این دوره، بیشتر بر مسائل اقتصادى تأکید مى‏شد. به عبارت دیگر در دوره استعمار جدید، کشور مستعمره از نظر اقتصادى کاملا به استعمارگران وابسته است و به همین دلیل توانایى رها شدن از سلطه استعمارى را ندراد. آخرین مرحله استعمار که پیشرفته‏ترین مرحله‏ى آن مى‏باشد، استعمار فرانو نام دارد. در این مرحله مرز بین استعمار شده و استعمار کننده شکسته مى‏شود، به طورى که کشور استعمار شده به صورت داوطلبانه خود را در اختیار قدرت استعمارى قرار داده و بدون آن که اطلاع داشته باشد، در راستاى اهداف و خواسته‏هاى استعمارگران گام برمى‏دارد.

شکل‏گیرى استعمار فرانو

پیشرفت‏هاى شگفت انگیز علمى و توسعه‏ى باور نکردنى فن‏آورى‏هاى گوناگون در جوامع پیشرفته صنعتى، به ویژه در عرصه‏ى ارتباطات و اطلاعات در سال‏هاى پایانى قرن بیستم، پدیده استعمار را وارد مرحله‏ى نوینى از حیات خود کرده است. این مرحله از تکامل استعمار که از آن به »استعمار فرانو« تعبیر مى‏شود، داراى خصوصیات و ویژگى‏هایى است که به طور کلى آن را از مراحل قبلى متمایز مى‏سازد.
استعمار فرانو با تکیه بر پیشرفت‏هاى علمى و ساخت ابزارها و روش‏هاى جدید، توانسته است شرایطى را فراهم کند که پذیرش سلطه استعمارى از سوى کشورهاى مستعمره، نه تنها هیچ قبحى نداشته باشد، بلکه حتى به عنوان یکى از شاخص‏هاى مهم توسعه یافتگى قلمداد مى‏شود. به عبارت دیگر، استعمار فرانو به گونه‏اى عمل مى‏کند که زمینه‏هاى اصلى سلطه مستکبران به وسیله عناصر بومى از کشور استعمارزده فراهم مى‏شود و توده‏ى مردم نیز بدون آن که آگاهى داشته باشند، با میل و رغبت و اشتیاق فراوان تسلیم خواسته‏هاى استعمارگران شده، فرامین و دستورات آنها را اطاعت مى‏کنند.
رابطه‏ى سلطه بین استعمارگر و استعمار شده در مرحله‏ى استعمار فرانو به گونه‏اى پیچیده و پیشرفته است که حتى ممکن است دولت و ملت استعمار شده در حالى که تصور مى‏کنند با استعمار در حال مبارزه هستند، در حقیقت در راستاى تأمین اهداف و خواسته‏هاى آنها گام برمى‏دارند؛ یعنى به طور ناخواسته و ناآگاهانه و در عمل، به عامل و کارگزار استعمارگران در کشور خودى تبدیل مى‏شوند؛ در حالى که از نظر فکرى و اعتقادى ممکن است در جبهه‏ى مقابل استعمارگران قرار داشته باشند.
به همین دلیل، شناخت ویژگى‏ها و خصوصیات استعمار فرانو از اهمیت دوچندانى برخوردار بوده و نیازمند دقت و تلاش فکرى فراوانى است. باید توجه داشت که چهره واقعى این پدیده جدید، کاملا مخفى و نامرئى مى‏باشد، به طورى که تشخیص آن براى افراد عادى و حتى برخى از خواص نیز، بسیار دشوار است. از این رو، اغلب مشاهده مى‏شود که برخى از افراد به ظاهر روشنفکر، از اساس وجود استعمار فرانو را انکار کرده و آن را نوعى توهم و خیال مى‏پندارند که از ذهن معتقدین به تئورى توطئه تراوش کرده است!

لینک صفحه

Powered By Persianblog.ir - Designed By Payam