جستجوی بصیرت

اگر با آمدن خورشــید بیدار شویم ؛ ‌نمازمــان قضاست

گرفتار بحران هویت

هرگاه از اصلاح سینما، هویت سینمای ایران، سینمای انقلاب و سخنانی از این دست یاد می شود، بیش از هرکس، یاد و راه سیدمرتضی آوینی می درخشد. زیرا این هنرمند شهید هم در نظر و هم در عمل (مجموعه روایت فتح) توانسته شاخصه های اسلامی و انقلابی را درعرصه سینما تجلی ببخشد. همچنانکه مرحوم دکتر محمد مددپور در کتاب «سینمای اشراقی» نوشت: «وقتی به عالم سینمایی متعارف نظر می کنیم و هرچه بیشتر در این عالم دقت می نماییم، تجربه سینمایی شهید آوینی را بدون کمترین تردید، تنها نمونه بی ادعای سینمای دینی آماده گر بعد از انقلاب اسلامی می بینیم. شهید علاوه بر تجربه دینی در قلمرو سینمای مستند و استقرار در افق حقیقت در قلمرو تجربه سینمایی، با مباحث نظری این تجربه را تفسیر و تبیین و تأویل کرد و به صورت مجموعه ای نوشته و مصاحبه از خود باقی گذارد.» به همین دلیل بجاست که آوینی را نماد سینمای انقلاب اسلامی بدانیم. سیدشهیدان اهل قلم توانست تعریفی تازه و همراه با تحول عظیمی که به واسطه انقلاب اسلامی در کشورمان پدید آمد را دراندازد. او دراین باره نوشته بود: «سینما رسانه ای عظیم است که می تواند منشأ تحول فرهنگی باشد و متأسفانه ما از این واقعیت غفلت کرده ایم. معتقدیم که همه امکانات حیاتی بشر، اعم از تکنولوژی، علم یا هنر باید در خدمت تعالی انسان باشد، به سوی آن نهایتی که انبیای عظام می خواهند. فیلم و سینما نیز جدا از این اصل برای ما معنایی ندارد.» آنچه این هنرمند و نظریه پرداز به آن پرداخته بود مانند آیینه ای وضعیت و مشکلات امروز سینمای ما را بازگو می کند. به عنوان مثال، آوینی بزرگ ترین مشکل سینمای ایران را بحران هویت دانسته و نگاشته بود: «سینمای ایران گرفتار بحران هویت است و این بحران به این دلیل ایجاد شده که سینما از مردم و غایات فرهنگی آنان دور است». و در جایی دیگر آورد که «سینمای مبارزه باید منظر غایی و مقصود نهایی دست اندرکاران محترم امور سینمایی کشور باشد. اگر امت مسلمان ایران هویت حقیقی خویش را در مبارزه یافته است، سینمای ایران نیز باید هویت مستقل خویش را در سینمای مبارزه پیدا کند.» شهید آوینی اعتقاد داشت که سینما به خاطر ذات غربی و تکنولوژی خود نمی تواند اسلامی شود، اما می توان آن را به خدمت اسلام درآورد: «تعبیر سینمای اسلامی» درست نیست. سینما شاید آنچنان که هست مسلمان شدنی نباشد، اما می توان آن را به خدمت اسلام درآورد و این وظیفه ای است گران بر گرده ما... اگر ما بخواهیم در سینما روی خطاب خویش را همچون انبیا به فطرت الهی انسان بگردانیم- که برای استخدام سینما در خدمت اهداف متعالی اسلام چاره ای جز این نیست- باید کیفیت تأثیرگذاری عناصر بیانی سینما را خوب بشناسیم... اگر ما بخواهیم هنر امروز را در خدمت اسلام درآوریم، باید آفاق تذکر و تفنن را با یکدیگر اشتباه نکنیم و بدانیم که هنر- اگر آنچنان که هست ملحوظ شود، نه آنچنان که باید باشد- در خدمت تفنن بشر قرار گرفته است... برای آن که سینما در خدمت اسلام درآید باید حجاب تکنیک سینما خرق کند.» و همچنین «سینمایی که می خواهد در خدمت اسلام باشد، باید روی خطاب خویش را به فطرت الهی بازگرداند.» یکی از مسائل و مصائبی که طی سالهای اخیر با آن مواجه بوده ایم، جشنواره های غربی هستند. آوینی، از سالها قبل، نسبت به این جشنواره ها و تأثیر منفی آن ها بر سینمای ما هشدار داده بود. از جمله این که: «حقیقت این است که کسب توفیق در جشنواره های خارج از کشور، ارزشی را اثبات نمی کند. آنها به تکنیک محض جایزه نمی دهند و راهشان نیز با ما متفاوت است. تکنیک و محتوا را نیز نمی توان از یکدیگر تفکیک کرد و چون این چنین است، پر روشن است که آنها کدامین فیلم ها را می خواهند.» و در جای دیگری نوشته است: «بنده مخالف شرکت در جشنواره های جهانی و دعوت از منتقدان بین المللی نیستم، اما مخالف آن هستم که به ارزیابی جشنواره ها و داوری منتقدان بین المللی ایمان بیاوریم. سینمای ایران باید در جهت دستیابی به یک هویت مستقل حرکت کند و خود را در آینه صیقلی وجود مردم نبیند، نه در سراب روشنفکری و روشنفکرنمایی.» اما از نگاه آوینی تمام افق ها و آرمان های فرض شده در زمینه هنر و رسانه، بدون وجود هنرمندان و نیروهای متعهد و متخصص ثمربخش نخواهدبود. شهید آوینی تأکید داشت که هنر حقیقی تنها از ذهن و دل هنرمند پرورش یافته برمی آید: «اگر یک برنامه بلندمدت برای پرورش هنرمندان برنامه ساز نداشته باشیم، همین عامل مذکور می تواند ما را تدریجا به سمت یک خضوع ناخواسته در برابر هنرمندان و متخصصان غیرمتعهد به اسلام براند.» «هنرمند آیینه ای است که اگر صیقلی نباشد، صورت زیبای حقیقت را مشوه و کج و معوج می نماید؛ پس هنرمند از آن حیث که واسط ظهور حق در عالم است، باید به تزکیه نفس بپردازد و میزان توفیقش در این امر با میزان هنرمندیش رابطه مستقیم دارد.»

منبع:کیهان


لینک صفحه

Powered By Persianblog.ir - Designed By Payam